તમે PAN કાર્ડ માટે અરજી કરી દીધી, અને હવે વારેઘડીએ મનમાં એક જ સવાલ આવે છે – “મારું PAN કાર્ડ ક્યાં પહોંચ્યું હશે?” આ સવાલ લગભગ દરેક વ્યક્તિને થાય છે, ખાસ કરીને જ્યારે બેંક એકાઉન્ટ ખોલવાનું હોય, નોકરીમાં જોડાવાનું હોય, અથવા કોઈ મોટું ફાઈનાન્શિયલ ટ્રાન્ઝેક્શન કરવાનું હોય અને PAN કાર્ડ વગર કામ અટકી જાય.
સારા સમાચાર એ છે કે તમારી PAN કાર્ડ અરજીનું સ્ટેટસ ચેક કરવું બિલકુલ સહેલું છે, અને એ પણ ઘરે બેઠા બેઠા, મફતમાં. આ આર્ટિકલમાં આપણે એ બધી જ રીતો વિશે વાત કરીશું જેનાથી તમે તમારા PAN કાર્ડની હાલત (સ્ટેટસ) જાણી શકો છો.
PAN કાર્ડ શું છે અને તેનું સ્ટેટસ ચેક કરવું કેમ જરૂરી છે?
PAN એટલે Permanent Account Number – આવકવેરા વિભાગ દ્વારા દરેક કરદાતાને આપવામાં આવતો એક યુનિક 10-અંકનો આલ્ફાન્યુમેરિક નંબર. આ નંબર તમારા બધા જ ફાઈનાન્શિયલ ટ્રાન્ઝેક્શનને એકબીજા સાથે જોડે છે અને સરકારને ટેક્સ સંબંધિત વ્યવહારો પર નજર રાખવામાં મદદ કરે છે.
જ્યારે તમે નવા PAN કાર્ડ માટે અરજી કરો છો અથવા હાલના PAN કાર્ડમાં કોઈ સુધારો કરાવો છો, ત્યારે તેને પ્રોસેસ થવામાં થોડો સમય લાગે છે. આ સમય દરમિયાન સ્ટેટસ ચેક કરવાથી તમને ખબર પડે છે કે અરજી ક્યાં અટકી છે, ડોક્યુમેન્ટમાં કોઈ ભૂલ તો નથીને, અને કાર્ડ ક્યારે સુધીમાં તમારા હાથમાં આવશે.
PAN કાર્ડ કોણ ઈશ્યુ કરે છે?
ભારતમાં સરકાર વતી બે સંસ્થાઓ PAN કાર્ડની સેવાઓ સંભાળે છે:
- NSDL (હવે Protean eGov Technologies Limited)
- UTIITSL (UTI Infrastructure and Technology Services Limited)
તમે જે પણ સંસ્થા મારફતે અરજી કરી હોય, બંનેની પ્રોસેસિંગ સ્પીડ લગભગ સરખી જ છે. બસ સ્ટેટસ ચેક કરવાની પોર્ટલ અલગ-અલગ રહેશે, એટલે તમારે એ યાદ રાખવું જરૂરી છે કે તમે અરજી કઈ વેબસાઈટ પરથી કરી હતી.
PAN કાર્ડ સ્ટેટસ ચેક કરવાની 3 રીતો
તમારી અરજીનું સ્ટેટસ જાણવા માટે મુખ્યત્વે ત્રણ રસ્તા છે:
- SMS દ્વારા
- ફોન કૉલ દ્વારા
- ઓનલાઈન પોર્ટલ પર
ચાલો દરેક રીતને વિગતવાર સમજીએ.
1. SMS દ્વારા સ્ટેટસ ચેક કરવું
જેમની પાસે ઈન્ટરનેટની સુવિધા ન હોય કે જેમને પોર્ટલ પર જવાની ઝંઝટ ન કરવી હોય, તેમના માટે SMS સૌથી સરળ રસ્તો છે.
કરવાનું શું છે:
- તમારા મોબાઈલમાં મેસેજ ટાઈપ કરો: NSDLPAN ત્યારબાદ સ્પેસ આપીને તમારો 15-અંકનો એકનોલેજમેન્ટ નંબર
- આ મેસેજ 57575 પર મોકલો
થોડી જ મિનિટોમાં તમને એક રિપ્લાય SMS મળશે જેમાં તમારી અરજીનું વર્તમાન સ્ટેટસ જણાવવામાં આવશે.
ધ્યાન રાખો: ઓનલાઈન અરજી કરેલી હોય તો પ્રોસેસ ઝડપી હોય છે (લગભગ 15 દિવસ), જ્યારે ઓફલાઈન અરજી (ફિઝિકલ ફોર્મ ભરીને) માટે 30 દિવસ સુધીનો સમય લાગી શકે છે.
2. ફોન કૉલ દ્વારા સ્ટેટસ ચેક કરવું
જો તમને કોઈ પ્રતિનિધિ સાથે સીધી વાત કરવી હોય, તો TIN કૉલ સેન્ટરનો સંપર્ક કરી શકાય છે.
નંબર: 020-27218080
- સવારે 7 થી રાત્રે 11 વાગ્યા સુધી – તમે લાઈવ એજન્ટ સાથે વાત કરી શકો છો
- રાત્રે 11 થી સવારે 7 વાગ્યા સુધી – IVR (ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ) દ્વારા સ્ટેટસ જાણી શકાય છે
કૉલ કરતી વખતે તમારો 15-અંકનો એકનોલેજમેન્ટ નંબર હાથવગો રાખો, જેથી પ્રોસેસ ઝડપી થાય. જો એકનોલેજમેન્ટ નંબર ન મળ્યો હોય તો ચિંતા ન કરો – તમે તમારું નામ અને જન્મતારીખ આપીને પણ સ્ટેટસ પૂછી શકો છો.
3. ઓનલાઈન પોર્ટલ પર સ્ટેટસ ચેક કરવું
આજના જમાનામાં મોટાભાગના લોકો આ રીતને જ પસંદ કરે છે, કારણ કે તે સૌથી ઝડપી અને સચોટ છે. તમે અરજી કઈ સંસ્થા મારફતે કરી હતી તેના આધારે નીચે મુજબની પ્રોસેસ ફોલો કરો.
NSDL (Protean) પોર્ટલ પર PAN સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું?
જો તમે NSDL વેબસાઈટ મારફતે PAN માટે અરજી કરી હોય તો:
- NSDL (Protean eGov)ની PAN ટ્રેકિંગ પેજ પર જાઓ
- ‘Application Type’ વિભાગમાં ‘PAN – New/Change Request’ પસંદ કરો
- તમારો એકનોલેજમેન્ટ નંબર દાખલ કરો
- સ્ક્રીન પર દેખાતો કેપ્ચા કોડ ભરો અને Submit પર ક્લિક કરો
બસ, થોડી જ સેકન્ડમાં તમારી અરજીનું વર્તમાન સ્ટેટસ સ્ક્રીન પર દેખાઈ જશે.
UTIITSL પોર્ટલ પર PAN સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું?
જેમણે UTIITSL વેબસાઈટ મારફતે અરજી કરી હોય તેમના માટે પ્રોસેસ થોડી અલગ છે:
- UTIITSLની ઓફિશિયલ વેબસાઈટ પર જાઓ
- ‘Track PAN Card Application Status’ વિકલ્પ પર ક્લિક કરો
- તમારો PAN નંબર (જો કરેક્શન માટે અરજી કરી હોય તો) અથવા એપ્લિકેશન કૂપન નંબર દાખલ કરો
- તમારી જન્મતારીખ ભરો
- કેપ્ચા કોડ નાખો અને Submit પર ક્લિક કરો
આટલું કરતાં જ તમારી અરજીનું સ્ટેટસ સ્ક્રીન પર બતાવવામાં આવશે.
PAN નંબરથી સ્ટેટસ ટ્રેક કરવું
જો તમે પહેલેથી જ PAN કાર્ડ ધરાવો છો અને તેમાં કોઈ કરેક્શન/અપડેટ માટે અરજી કરી હોય, તો UTIITSL વેબસાઈટ પર ‘For PAN Cards’ મેનૂમાં જઈને ‘Track Your PAN Card’ વિકલ્પ પસંદ કરો. ત્યાં તમારો PAN નંબર અથવા વાઉચર નંબર અને કેપ્ચા નાખીને સબમિટ કરવાથી સ્ટેટસ મળી જશે.
શું નામ અને જન્મતારીખથી PAN સ્ટેટસ ચેક કરી શકાય?
હાલમાં ફક્ત નામ અને જન્મતારીખના આધારે અરજીનું સ્ટેટસ ટ્રેક કરવાની કોઈ સીધી સુવિધા નથી. પરંતુ તમે Income Tax e-filing પોર્ટલ પર જઈને તમારા હાલના PAN કાર્ડની વિગતો વેરિફાય કરી શકો છો:
- Income Tax e-filing પોર્ટલ પર જાઓ
- ‘Quick Links’ વિભાગમાંથી ‘Verify Your PAN’ પસંદ કરો
- તમારું નામ, જન્મતારીખ, PAN નંબર અને મોબાઈલ નંબર દાખલ કરી Continue કરો
- મોબાઈલ પર આવેલો OTP નાખીને વેરિફાય કરો
જો બધી વિગતો સાચી હશે તો સ્ક્રીન પર “Your PAN is Active and the details are matching with PAN database” જેવો મેસેજ દેખાશે.
PAN કાર્ડ બનવામાં કેટલો સમય લાગે છે?
સામાન્ય રીતે અરજી સબમિટ કર્યાના 24 કલાક પછી સ્ટેટસ ચેક કરવાનું શરૂ કરી શકાય છે, જોકે NSDL/UTIITSLને સ્ટેટસ અપડેટ કરવામાં થોડા દિવસ પણ લાગી શકે છે. મોટાભાગના કિસ્સામાં, સંપૂર્ણ PAN કાર્ડ લગભગ 15 દિવસમાં તૈયાર થઈ જાય છે અને તમારા સરનામે પહોંચી જાય છે.
PAN કાર્ડ કેમ જરૂરી છે?
માત્ર ટેક્સ ભરવા પૂરતું જ નહીં, PAN કાર્ડ આજે લગભગ દરેક ફાઈનાન્શિયલ કામ માટે ફરજિયાત બની ગયું છે:
- બેંક એકાઉન્ટ ખોલવા માટે
- લોન લેવા કે પ્રોસેસ કરવા માટે
- મિલકત ખરીદ-વેચાણ માટે
- ડેબિટ/ક્રેડિટ કાર્ડ માટે અરજી કરવા માટે
- ઈન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવા માટે
- ડિમેટ કે ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ ખોલવા માટે
એટલે જ, અરજી કર્યા પછી તેનું સ્ટેટસ ટ્રેક કરતા રહેવું અગત્યનું છે, જેથી કોઈ પણ જરૂરી કામમાં છેલ્લી ઘડીએ અડચણ ન આવે.
વારંવાર પુછાતા સવાલો (FAQs)
1. PAN કાર્ડ અરજીનું સ્ટેટસ ટ્રેક કરવાની કેટલી રીતો છે? મુખ્યત્વે ત્રણ રીતો છે – SMS દ્વારા, ફોન કૉલ દ્વારા, અને ઓનલાઈન પોર્ટલ દ્વારા.
2. એકનોલેજમેન્ટ નંબર શું છે અને તે ક્યાંથી મળે? એકનોલેજમેન્ટ નંબર એ એક યુનિક નંબર છે જે તમે PAN કાર્ડ માટે અરજી સબમિટ કરો ત્યારે જનરેટ થાય છે. અરજી સફળતાપૂર્વક સબમિટ થયા પછી મળતા એકનોલેજમેન્ટ ફોર્મ પર આ નંબર છાપેલો હોય છે.
3. અરજી કર્યા પછી કેટલા સમય બાદ સ્ટેટસ ચેક કરી શકાય? અરજી સબમિટ કર્યાના 24 કલાક પછી સ્ટેટસ ચેક કરી શકાય છે, પરંતુ પોર્ટલ પર અપડેટ થવામાં થોડા દિવસ લાગી શકે છે.
4. NSDL/UTIITSLને PAN કાર્ડ પ્રોસેસ કરવામાં કેટલા દિવસ લાગે છે? સામાન્ય રીતે લગભગ 15 દિવસમાં PAN કાર્ડ પ્રોસેસ થઈને તમારા સુધી પહોંચી જાય છે.
નિષ્કર્ષ
PAN કાર્ડનું સ્ટેટસ ચેક કરવું હવે પહેલા કરતાં ઘણું સહેલું બની ગયું છે – SMS, ફોન કૉલ કે પછી ઓનલાઈન પોર્ટલ, તમને જે રીત અનુકૂળ આવે એ પસંદ કરી શકો છો. બસ તમારો એકનોલેજમેન્ટ નંબર સાચવીને રાખો, અને જરૂર પડ્યે થોડી જ મિનિટોમાં તમારી અરજીની સ્થિતિ જાણી શકશો. હવે તમારે PAN કાર્ડ ક્યાં અટક્યું છે એ જાણવા માટે કોઈની રાહ જોવાની જરૂર નથી – જાતે જ ચેક કરો અને નિશ્ચિંત રહો.